Boğaziçi’nden Kafkasya’daki zelzeleler için Rusya ile kıymetli iş birliği

admin

Administrator
Yetkili
Admin
Global Mod
Katılım
25 Eyl 2020
Mesajlar
2,594
Puanları
38
Boğaziçi’nden Kafkasya’daki zelzeleler için Rusya ile kıymetli iş birliği
Boğaziçi Üniversitesi Jeofizik Kısmı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hayrullah Karabulut’un yürütücüsü olduğu projeyle, Kafkasya’daki sarsıntıları daha düzgün anlamak için Türkiye ve Rusya içinde iş birliği kuruldu.

Boğaziçi Üniversitesi Jeofizik Kısmı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hayrullah Karabulut’un yürütücüsü olduğu projeyle, Kafkasya’daki zelzeleleri daha düzgün anlamak için Türkiye ve Rusya içinde iş birliği kuruldu. Bu sayede yaklaşık 15 yıl öncesine uzanan datalarla bölgeye dair daha ayrıntılı tektonik modeller elde edilmesi hedefleniyor. Mayıs 2021’de başlayan ve üç yıl sürmesi planlanan projede araştırmacı olarak bakılırsav alan Dr. Sezim Ezgi Güvercin, bunun bölgedeki sarsıntı konusunda hayata geçirilen en büyük projelerden biri ve bölge için hoş bir iş birliği örneği olacağını belirtiyor.

TÜBİTAK ile Rusya Temel Araştırmalar Vakfı (RFBR) içindeki bilimsel ve teknolojik iş birliği kapsamında desteklenmesine karar verilen bilimsel çalışmalar içerisinde Boğaziçi Üniversitesi Jeofizik Kısmı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hayrullah Karabulut’un yürütücüsü olduğu proje de yer aldı. “Kafkas Bölgesinin Kapsamlı Sismolojik ve Jeodezik Müşahedelere Dayalı Sismotektoniği ve Kinematiği” başlıklı proje, Kafkasya’daki ülkelerden yer bilimleri araştırmacılarını birinci kere büyük çapta bilimsel araştırma için bir ortaya getirecek. Proje kapsamında Rusya ve Ermenistan, 2007-2020 yılları içinde kaydedilmiş sismolojik bilgilerini Boğaziçi Üniversitesi ile paylaşacak. Bu datalar; Türkiye, Azerbaycan ve Gürcistan tarafınca sağlanan açık bilgiler ile birleştirilerek Kafkasya bölgesinin sismotektonik ve jeodinamik yapısını anlamak için tahlil edilecek.

“KAFKASYA’DA BİLGİ EKSİKLİĞİ VAR”

Kafkasya’daki politik ilgilerin karmaşıklığının, sismolojik ve jeodezik araştırmaları zorlaştırdığını söz eden Dr. Sezim Ezgi Güvercin, arazi müşahedelerine elverişli olmayan bu bölgede sismoloji ve jeodezi müşahede noktalarının dağılımının seyrek olduğuna dikkat çekiyor. Bu meseleleri aşmak ve literatürdeki boşluğu doldurmak için TÜBİTAK ile Rusya Temel Araştırmalar Vakfı (RFBR) tarafınca desteklenecek projenin niye ortaya çıktığını şöyleki anlatıyor:

“Kafkas Sıradağları, Avrasya ve Arabistan levhalarının çarpışması ile oluşan ana yapılardan birisi. Yüksekliği 5 bin 642 metreyi bulan 850 kilometre uzunluğundaki bu sıradağlar, Avrupa’nın en yüksek noktası. Bölgedeki zelzele aktivitesini, etkin faylanmayı ve yer kabuğundaki değişimleri muteber biçimde gözlemleyip bu ayrıntıları kabuk altı jeodinamik sistem ile ilişkilendirmek gerekiyor. Lakin bölgenin coğrafik yapısındaki zorluklar ve politik münasebetlerin karmaşıklığı bu tıp projelerin sıkça yapılmasını engelleyen faktörlerin başında geliyor. Ulaşımı sıkıntı bölgeleri ile arazi müşahedelerine elverişli olmayan Kafkasya’da sismoloji ve jeodezi müşahede noktalarının dağılımı da pek seyrek. Kafkasya için daha hakikat yer modelleri oluşturmak fakat bölgedeki tüm ülkelerin sismoloji ve jeodezi bilgilerinin birlikte kullanılması ile sağlanabilir. Projenin çıkış noktası ‘Bu bilgileri bir ortaya getirip, bölge ile ilgili bilgi eksikliğini kapatmaya nasıl yardımcı olabiliriz’ sorusu oldu.”

“TÜRKİYE VE RUSYA’DAN 13 ARAŞTIRMACI ÜÇ YIL ÇALIŞACAK”

Dr. Güvercin’in paylaştığı bilgilere bakılırsa mayısta başlayan proje üç yıl sürecek. Türkiye’den Boğaziçi ile bir arada Yıldız Teknik, İstanbul Teknik ve Gebze Teknik üniversitelerinden araştırmacıların da vazife alacağı projede, Rusya’nın önder yükseköğretim kurumlarından Lomonosov Moskova Devlet Üniversitesi ile Rusya Bilim Akademisi’nden yedi araştırmacı da çalışacak. Bilim insanı, projede toplamda 13 araştırmacının yer aldığını ve biroldukça lisansüstü öğrencisinin de destekleneceğini belirterek, “Türkiye ayağında Boğaziçi Üniversitesi Jeofizik Anabilim Dalı’ndan iki, Jeodezi Anabilim Dalı’ndan bir kişi nazaranv alacak. Yıldız Teknik Üniversitesi’nden iki, İstanbul Teknik ve Gebze Teknik üniversitelerinden de birer kişi çalışacak. Rusya’dan ise Lomonosov Moskova Devlet Üniversitesi ve Rusya Bilim Akademisi’nden yedi araştırmacı olacak. tıpkı vakitte Türkiye’den doktora daha sonrası araştırmacı, yüksek lisans ve doktora öğrencileri de desteklenecek” diye konuşuyor.

“KAFKASYA’DAKİ SARSINTI AKTİVİTESİNİ ANLAMAK İSTİYORUZ”

Dr. Sezim Ezgi Güvercin, proje yardımıyla Kafkasya’daki listosferin (yer kabuğu ve mantoyu kapsayan bölüm) detaylı bir fotoğrafının çekileceğini de lisana getiriyor. Azerbaycan, Ermenistan ve Gürcistan’dan elde edilecek bilgilerin de kullanacağı bilgisini paylaşan Dr. Güvercin, araştırmanın süreci ile ilgili şunları ekliyor:

“Bu çalışma kapsamında bir ortaya getirilecek sismik ağ dataları yardımı ile sarsıntıların pozisyonlarının güzelleştirilmesi mümkün olacak. Buna bağlı olarak elde edilen datalar ve sonuçlar hem bölgedeki fayların geometrisinin tıpkı vakitte litosfer yapısının yüksek çözünürlüklü olarak görüntülenmesine imkân tanıyacak. Sarsıntı kaynak düzenek tahlilleriyle de bölgedeki faylanma ve gerilme dağılımı hakkında ayrıntılı bilgi sağlayacağız. Bu bulgular, yeni GNSS sürat alanından elde edilen bulgularla kıymetlendirilerek yüzey-derin deformasyon ilgisini daha âlâ anlamamızı sağlayacak. “

“RUSYA’NIN KAPALI DATALARI BİRİNCİ KERE TÜRKİYE İLE PAYLAŞILACAK”

Araştırma kapsamında Rusya, kapalı olan jeodezi bilgilerini de birinci sefer Türkiye ile paylaşacak. Bunun bölgedeki siyasal gerginlikler düşünüldüğünde, örnek bir iş birliği olduğunu vurgulayan Dr. Güvercin, projenin ortak çalışma iklimine yapacağını katkıyı da şöyleki anlatıyor:

“Yer bilimlerinde bu ölçekte bir çalışma kümesi birinci sefer oluşturulacak. Ayrıyeten birinci kere Rusya’nın kapalı olan bilgileri, Türkiye’nin kullanmasına açılacak. bu biçimdece bu iki ülkenin sismoloji ve jeodezi dataları tabanlari birleştirilecek. Rusya aracılığıyla Ermenistan verisini de alacağız. Bilimde hudut olmayacağını düşünerek bu projeye başladık. Bir ortaya gelemediğimiz vakit içinderda bile bu ülkelerdeki araştırmacılar içinde müşahedeler ve fikirler esasen paylaşılıyordu. Bölge uzun vakittir gerginliklerin ve sıcak çatışmaların yaşandığı bir iklimin içerisinde. bir arada çalışma kültürü oluşturmak ve kurumlar içindeki irtibatın artmasına yardımcı olmak değerli. Proje sürecinde iki adet ziyaret planladık. Rusya’daki 7 araştırmacı Türkiye’ye gelecek. Turkiye’den 7 araştırmacı da Rusya’yı ziyaret edecek. Ayrıyeten çalışmanın sonuçlarını paylaşmak için bir toplantı düzenlenecek. Türkiye’de gerçekleştirilecek bu görüşmede Kafkasya’daki tüm ülkelerden araştırmacıların bir ortaya getirilmesi hedefleniyor.“

Dr. Sezim Ezgi Güvercin kimdir?

Lisans eğitimini İstanbul Üniversitesi Jeofizik Mühendisliği Bölümü’nde aldı. Yüksek lisansını lokal sarsıntı tomografisi, doktorasınıysa Anadolu’nun farklı bölgelerindeki etkin sismotektonik konusunda Boğaziçi Üniversitesi Jeofizik Anabilim Dalı’nda tamamladı. Yıldız Teknik Üniversitesi ve Boğaziçi Üniversitesi’nin iş birliğiyle yürütülen Doğu Anadolu Fay Hattı’nın sismotektoniği ile ilgili TÜBİTAK projesinde doktora daha sonrası araştırmacı olarak çalıştı. hem de Kafkasya projesinde TÜBİTAK ve RFBR ikili iş birliği projesinin yazılmasında ve düzenlenmesinde nazaranv alan Dr. Güvercin, araştırmalarına bu iki proje kapsamında Boğaziçi Üniversitesi Jeofizik Kısmı öğretim üyeleri Doç. Dr. Ali Özgün Konca ve Prof. Dr. Hayrullah Karabulut ile devam ediyor.

Kaynak: (BHA) – Beyaz Haber Ajansı
 
Üst