- Katılım
- 12 Mar 2024
- Mesajlar
- 805
- Puanları
- 0
Tanık Gösterme Nedir? 8. Sınıf İçin Ayrıntılı Anlatım
Türkçe derslerinde öğrencilerin en sık karşılaştığı anlatım yöntemlerinden biri “tanık gösterme”dir. Özellikle 8. sınıf düzeyinde bu konu, paragraf sorularında ve yazılı anlatım çalışmalarında önemli bir yere sahiptir. İlk bakışta yalnızca bir örnek verme yöntemi gibi düşünülse de tanık gösterme, düşünceyi güçlendiren ve anlatımı daha inandırıcı hâle getiren ciddi bir anlatım tekniğidir. Bir düşüncenin yalnızca söylenmesi ile kanıtlanması arasında fark vardır. İşte tanık gösterme yöntemi, bu farkı ortaya koyan etkili bir anlatım yoludur.
Günlük hayatta insanlar bir konuda konuşurken çoğu zaman kendi görüşlerini desteklemek için başka kişilerin sözlerine başvurur. Özellikle toplum tarafından kabul gören bir bilim insanının, sanatçının, düşünürün veya yazarın sözleri kullanıldığında anlatılan düşünce daha güçlü görünür. Çünkü insanlar, bilgi ve birikimine güvendikleri kişilerin düşüncelerini dikkate alma eğilimindedir. Türkçedeki tanık gösterme yöntemi de tam olarak bu mantığa dayanır.
Tanık Gösterme Nedir?
Tanık gösterme; bir düşünceyi desteklemek, güçlendirmek ve inandırıcı hâle getirmek amacıyla tanınmış kişilerin sözlerinden yararlanılmasıdır. Burada kullanılan “tanık” kelimesi, mahkemelerdeki şahit anlamında değildir. Anlatılan düşünceyi doğrulayan, destekleyen kişi anlamında kullanılır.
Bir yazar ya da konuşmacı, savunduğu düşüncenin yalnızca kendi görüşü olmadığını göstermek isterse alanında tanınmış kişilerin sözlerine yer verir. Böylece anlatım daha sağlam bir temele oturur.
Örneğin:
“Kitap okuma alışkanlığı insanın düşünce dünyasını geliştirir. Nitekim Francis Bacon’ın ‘Bilgi güçtür.’ sözü de bunu açıkça göstermektedir.”
Bu örnekte yazar, kitap okumanın önemini anlatırken Francis Bacon’ın sözünü kullanarak düşüncesini desteklemiştir. İşte burada tanık gösterme yöntemi kullanılmıştır.
Tanık Gösterme Neden Kullanılır?
Bir düşüncenin etkili olması yalnızca doğru olmasına bağlı değildir. Aynı zamanda okuyucunun ya da dinleyicinin o düşünceye güvenmesi gerekir. Tanık gösterme yöntemi bu güveni oluşturmaya yardımcı olur.
Özellikle tartışma yazılarında, makalelerde, denemelerde ve konuşmalarda insanlar görüşlerini güçlendirmek ister. Bu nedenle alanında uzman kişilerin sözlerine başvurulur. Çünkü okuyucu, tanınmış bir kişinin düşüncesini gördüğünde anlatılan konuya daha ciddi yaklaşır.
Tanık göstermenin kullanılma nedenleri şu şekilde sıralanabilir:
* Düşünceyi kanıtlamak
* Anlatımı güçlendirmek
* İnandırıcılığı artırmak
* Okuyucunun güvenini kazanmak
* Yazıya ciddiyet katmak
Bu yönüyle tanık gösterme, yalnızca süslü bir anlatım tekniği değildir. Aynı zamanda düşüncenin sağlamlaştırılması için kullanılan mantıklı bir yöntemdir.
Tanık Gösterme ile Örnek Verme Arasındaki Fark
Öğrencilerin en çok karıştırdığı konulardan biri tanık gösterme ile örnek verme arasındaki farktır. İki yöntem birbirine benzese de aynı değildir.
Örnek vermede herhangi bir olay, durum veya nesne kullanılarak düşünce somutlaştırılır. Tanık göstermede ise mutlaka bir kişinin sözüne yer verilir.
Örneğin:
“Başarılı olmak için düzenli çalışmak gerekir. Sporcuların her gün antrenman yapması bunun en açık örneğidir.”
Burada örnek verme vardır. Çünkü bir durum örnek olarak sunulmuştur.
Ancak şu cümlede durum farklıdır:
“Başarı emek ister. Atatürk’ün ‘Hiçbir şeye ihtiyacımız yok, yalnız bir şeye ihtiyacımız vardır; çalışkan olmak.’ sözü bunu açıkça anlatmaktadır.”
Burada ise tanık gösterme yöntemi kullanılmıştır. Çünkü tanınmış bir kişinin sözü düşünceyi desteklemek amacıyla aktarılmıştır.
Bu ayrımın iyi anlaşılması gerekir. Çünkü sınavlarda öğrencilerden bu anlatım biçimlerini ayırt etmeleri istenir.
Tanık Gösterme Nasıl Anlaşılır?
Bir paragrafta tanık gösterme olup olmadığını anlamak için bazı ipuçlarına dikkat etmek gerekir. Öncelikle metinde tanınmış bir kişinin adına bakılır. Ardından o kişiye ait bir sözün aktarılıp aktarılmadığı incelenir.
Genellikle şu ifadeler kullanılır:
* “... şöyle demiştir”
* “... sözünde olduğu gibi”
* “... da bu görüşü desteklemektedir”
* “... göre”
Bu tür ifadeler, çoğu zaman tanık göstermenin işaretidir.
Örneğin:
“Yunus Emre’nin ‘Sevelim, sevilelim; dünya kimseye kalmaz.’ sözü insan ilişkilerindeki hoşgörünün önemini anlatmaktadır.”
Bu cümlede Yunus Emre’nin sözü kullanıldığı için tanık gösterme vardır.
Burada dikkat edilmesi gereken önemli nokta şudur: Sadece bir kişinin adının geçmesi yeterli değildir. O kişinin düşüncesi ya da sözü kullanılmalıdır.
Tanık Gösterme Kullanılırken Nelere Dikkat Edilmelidir?
Tanık gösterme yöntemi gelişigüzel kullanılmamalıdır. Kullanılan sözün anlatılan düşünceyle doğrudan ilgili olması gerekir. Aksi hâlde anlatım dağınık görünür ve okuyucu üzerinde beklenen etki oluşmaz.
Ayrıca tanık gösterilen kişinin gerçekten konu hakkında güvenilir biri olması önemlidir. Bilimsel bir konuda bilim insanlarının, edebiyatla ilgili bir konuda ise yazarların sözlerine başvurulması daha uygun olur.
Bir başka önemli konu da ölçüdür. Yazının her bölümünde sürekli tanık göstermeye başvurmak anlatımı yorabilir. Bu nedenle gerektiği yerde ve kararında kullanılması gerekir.
Dengeli kullanılan tanık gösterme yöntemi, yazıya hem güç hem de düzen kazandırır.
8. Sınıf Türkçe Dersinde Tanık Gösterme
8. sınıf Türkçe derslerinde öğrencilerden yalnızca tanık göstermeyi tanımaları beklenmez. Aynı zamanda bu yöntemi doğru kullanmaları da istenir. Özellikle paragraf sorularında bir anlatım biçiminin belirlenmesi önemli bir beceridir.
LGS tarzı sorularda öğrencilerin karşısına şu tür sorular çıkabilir:
* “Bu paragrafta hangi düşünceyi geliştirme yolu kullanılmıştır?”
* “Parçada anlatımı güçlendirmek için hangi yönteme başvurulmuştur?”
Bu nedenle öğrencilerin tanık göstermeyi yalnızca ezberlemeleri yeterli değildir. Mantığını anlamaları gerekir.
Konunun özü şudur: Bir düşünceyi daha güvenilir ve etkili hâle getirmek için tanınmış kişilerin sözlerinden yararlanılıyorsa tanık gösterme vardır.
Bu mantık kavrandığında soruları çözmek de kolaylaşır.
Sonuç
Tanık gösterme, düşünceyi destekleyen ve anlatımı güçlendiren önemli bir anlatım yöntemidir. İnsanlar çoğu zaman yalnızca söylenen söze değil, o sözü destekleyen dayanaklara da dikkat eder. Bu nedenle tanınmış kişilerin sözlerinden yararlanmak, anlatılan düşüncenin daha etkili olmasını sağlar.
Türkçe derslerinde bu konunun öğretilmesinin temel amacı da öğrencilerin düşüncelerini daha bilinçli ve sağlam biçimde ifade etmelerini sağlamaktır. Çünkü güçlü anlatım, yalnızca uzun cümleler kurmakla değil; yerinde, mantıklı ve desteklenmiş düşünceler ortaya koymakla mümkündür.
Tanık gösterme yöntemi doğru kullanıldığında yazıya güven duygusu kazandırır. Okuyucu, anlatılan düşüncenin yalnızca kişisel bir görüş olmadığını hisseder. Bu da iletişimin daha sağlıklı kurulmasına yardımcı olur.
Dil bilgisi ve anlatım teknikleri içinde bakıldığında tanık gösterme, sade görünmesine rağmen etkisi güçlü olan yöntemlerden biridir. Özellikle öğrencilerin okuma, anlama ve yorumlama becerilerini geliştirmesi açısından önemli bir yere sahiptir.
Türkçe derslerinde öğrencilerin en sık karşılaştığı anlatım yöntemlerinden biri “tanık gösterme”dir. Özellikle 8. sınıf düzeyinde bu konu, paragraf sorularında ve yazılı anlatım çalışmalarında önemli bir yere sahiptir. İlk bakışta yalnızca bir örnek verme yöntemi gibi düşünülse de tanık gösterme, düşünceyi güçlendiren ve anlatımı daha inandırıcı hâle getiren ciddi bir anlatım tekniğidir. Bir düşüncenin yalnızca söylenmesi ile kanıtlanması arasında fark vardır. İşte tanık gösterme yöntemi, bu farkı ortaya koyan etkili bir anlatım yoludur.
Günlük hayatta insanlar bir konuda konuşurken çoğu zaman kendi görüşlerini desteklemek için başka kişilerin sözlerine başvurur. Özellikle toplum tarafından kabul gören bir bilim insanının, sanatçının, düşünürün veya yazarın sözleri kullanıldığında anlatılan düşünce daha güçlü görünür. Çünkü insanlar, bilgi ve birikimine güvendikleri kişilerin düşüncelerini dikkate alma eğilimindedir. Türkçedeki tanık gösterme yöntemi de tam olarak bu mantığa dayanır.
Tanık Gösterme Nedir?
Tanık gösterme; bir düşünceyi desteklemek, güçlendirmek ve inandırıcı hâle getirmek amacıyla tanınmış kişilerin sözlerinden yararlanılmasıdır. Burada kullanılan “tanık” kelimesi, mahkemelerdeki şahit anlamında değildir. Anlatılan düşünceyi doğrulayan, destekleyen kişi anlamında kullanılır.
Bir yazar ya da konuşmacı, savunduğu düşüncenin yalnızca kendi görüşü olmadığını göstermek isterse alanında tanınmış kişilerin sözlerine yer verir. Böylece anlatım daha sağlam bir temele oturur.
Örneğin:
“Kitap okuma alışkanlığı insanın düşünce dünyasını geliştirir. Nitekim Francis Bacon’ın ‘Bilgi güçtür.’ sözü de bunu açıkça göstermektedir.”
Bu örnekte yazar, kitap okumanın önemini anlatırken Francis Bacon’ın sözünü kullanarak düşüncesini desteklemiştir. İşte burada tanık gösterme yöntemi kullanılmıştır.
Tanık Gösterme Neden Kullanılır?
Bir düşüncenin etkili olması yalnızca doğru olmasına bağlı değildir. Aynı zamanda okuyucunun ya da dinleyicinin o düşünceye güvenmesi gerekir. Tanık gösterme yöntemi bu güveni oluşturmaya yardımcı olur.
Özellikle tartışma yazılarında, makalelerde, denemelerde ve konuşmalarda insanlar görüşlerini güçlendirmek ister. Bu nedenle alanında uzman kişilerin sözlerine başvurulur. Çünkü okuyucu, tanınmış bir kişinin düşüncesini gördüğünde anlatılan konuya daha ciddi yaklaşır.
Tanık göstermenin kullanılma nedenleri şu şekilde sıralanabilir:
* Düşünceyi kanıtlamak
* Anlatımı güçlendirmek
* İnandırıcılığı artırmak
* Okuyucunun güvenini kazanmak
* Yazıya ciddiyet katmak
Bu yönüyle tanık gösterme, yalnızca süslü bir anlatım tekniği değildir. Aynı zamanda düşüncenin sağlamlaştırılması için kullanılan mantıklı bir yöntemdir.
Tanık Gösterme ile Örnek Verme Arasındaki Fark
Öğrencilerin en çok karıştırdığı konulardan biri tanık gösterme ile örnek verme arasındaki farktır. İki yöntem birbirine benzese de aynı değildir.
Örnek vermede herhangi bir olay, durum veya nesne kullanılarak düşünce somutlaştırılır. Tanık göstermede ise mutlaka bir kişinin sözüne yer verilir.
Örneğin:
“Başarılı olmak için düzenli çalışmak gerekir. Sporcuların her gün antrenman yapması bunun en açık örneğidir.”
Burada örnek verme vardır. Çünkü bir durum örnek olarak sunulmuştur.
Ancak şu cümlede durum farklıdır:
“Başarı emek ister. Atatürk’ün ‘Hiçbir şeye ihtiyacımız yok, yalnız bir şeye ihtiyacımız vardır; çalışkan olmak.’ sözü bunu açıkça anlatmaktadır.”
Burada ise tanık gösterme yöntemi kullanılmıştır. Çünkü tanınmış bir kişinin sözü düşünceyi desteklemek amacıyla aktarılmıştır.
Bu ayrımın iyi anlaşılması gerekir. Çünkü sınavlarda öğrencilerden bu anlatım biçimlerini ayırt etmeleri istenir.
Tanık Gösterme Nasıl Anlaşılır?
Bir paragrafta tanık gösterme olup olmadığını anlamak için bazı ipuçlarına dikkat etmek gerekir. Öncelikle metinde tanınmış bir kişinin adına bakılır. Ardından o kişiye ait bir sözün aktarılıp aktarılmadığı incelenir.
Genellikle şu ifadeler kullanılır:
* “... şöyle demiştir”
* “... sözünde olduğu gibi”
* “... da bu görüşü desteklemektedir”
* “... göre”
Bu tür ifadeler, çoğu zaman tanık göstermenin işaretidir.
Örneğin:
“Yunus Emre’nin ‘Sevelim, sevilelim; dünya kimseye kalmaz.’ sözü insan ilişkilerindeki hoşgörünün önemini anlatmaktadır.”
Bu cümlede Yunus Emre’nin sözü kullanıldığı için tanık gösterme vardır.
Burada dikkat edilmesi gereken önemli nokta şudur: Sadece bir kişinin adının geçmesi yeterli değildir. O kişinin düşüncesi ya da sözü kullanılmalıdır.
Tanık Gösterme Kullanılırken Nelere Dikkat Edilmelidir?
Tanık gösterme yöntemi gelişigüzel kullanılmamalıdır. Kullanılan sözün anlatılan düşünceyle doğrudan ilgili olması gerekir. Aksi hâlde anlatım dağınık görünür ve okuyucu üzerinde beklenen etki oluşmaz.
Ayrıca tanık gösterilen kişinin gerçekten konu hakkında güvenilir biri olması önemlidir. Bilimsel bir konuda bilim insanlarının, edebiyatla ilgili bir konuda ise yazarların sözlerine başvurulması daha uygun olur.
Bir başka önemli konu da ölçüdür. Yazının her bölümünde sürekli tanık göstermeye başvurmak anlatımı yorabilir. Bu nedenle gerektiği yerde ve kararında kullanılması gerekir.
Dengeli kullanılan tanık gösterme yöntemi, yazıya hem güç hem de düzen kazandırır.
8. Sınıf Türkçe Dersinde Tanık Gösterme
8. sınıf Türkçe derslerinde öğrencilerden yalnızca tanık göstermeyi tanımaları beklenmez. Aynı zamanda bu yöntemi doğru kullanmaları da istenir. Özellikle paragraf sorularında bir anlatım biçiminin belirlenmesi önemli bir beceridir.
LGS tarzı sorularda öğrencilerin karşısına şu tür sorular çıkabilir:
* “Bu paragrafta hangi düşünceyi geliştirme yolu kullanılmıştır?”
* “Parçada anlatımı güçlendirmek için hangi yönteme başvurulmuştur?”
Bu nedenle öğrencilerin tanık göstermeyi yalnızca ezberlemeleri yeterli değildir. Mantığını anlamaları gerekir.
Konunun özü şudur: Bir düşünceyi daha güvenilir ve etkili hâle getirmek için tanınmış kişilerin sözlerinden yararlanılıyorsa tanık gösterme vardır.
Bu mantık kavrandığında soruları çözmek de kolaylaşır.
Sonuç
Tanık gösterme, düşünceyi destekleyen ve anlatımı güçlendiren önemli bir anlatım yöntemidir. İnsanlar çoğu zaman yalnızca söylenen söze değil, o sözü destekleyen dayanaklara da dikkat eder. Bu nedenle tanınmış kişilerin sözlerinden yararlanmak, anlatılan düşüncenin daha etkili olmasını sağlar.
Türkçe derslerinde bu konunun öğretilmesinin temel amacı da öğrencilerin düşüncelerini daha bilinçli ve sağlam biçimde ifade etmelerini sağlamaktır. Çünkü güçlü anlatım, yalnızca uzun cümleler kurmakla değil; yerinde, mantıklı ve desteklenmiş düşünceler ortaya koymakla mümkündür.
Tanık gösterme yöntemi doğru kullanıldığında yazıya güven duygusu kazandırır. Okuyucu, anlatılan düşüncenin yalnızca kişisel bir görüş olmadığını hisseder. Bu da iletişimin daha sağlıklı kurulmasına yardımcı olur.
Dil bilgisi ve anlatım teknikleri içinde bakıldığında tanık gösterme, sade görünmesine rağmen etkisi güçlü olan yöntemlerden biridir. Özellikle öğrencilerin okuma, anlama ve yorumlama becerilerini geliştirmesi açısından önemli bir yere sahiptir.